به گزار ش پایگاه اطلاع رسانی محراب، در آستانه یوم الله 13 آبان، فیش های سخنرانی تهیه شده که در اختیار روحانی ها و سخنرانان قرار می گیرد.

شب اول

شب اول، شب تاسوعا

باسمه تعالی

موضوع: شیطان بزرگ

انگیزه سازی

امام سجاد ^{علیه‌السلام}: إِنَّ إِبْلِیسَ لَعَنَهُ اللَّهُ فِی ذَلِکَ الْیَوْمِ یَطِیرُ فَرَحاً فَیَجُولُ الْأَرْضَ کُلَّهَا بِشَیَاطِینِهِ وَ عَفَارِیتِهِ فَیَقُولُ یَا مَعَاشِرَ الشَّیَاطِینِ قَدْ أَدْرَکْنَا مِنْ ذُرِّیَّةِ آدَمَ الطَّلِبَةَ وَ بَلَغْنَا فِی هَلَاکِهِمْ الْغَایَةَ وَ أَوْرَثْنَاهُمُ النَّارَ إِلَّا مَنِ اعْتَصَمَ بِهَذِهِ الْعِصَابَةِ فَاجْعَلُوا شُغُلَکُمْ بِتَشْکِیکِ النَّاسِ فِیهِمْ وَ حَمْلِهِمْ عَلَى عَدَاوَتِهِمْ وَ إِغْرَائِهِم بِهِمْ وَ أَوْلِیَائِهِمْ حَتَّى تَسْتَحْکِمُوا ضَلَالَةَ الْخَلْقِ وَ کُفْرَهُمْ وَ لَا یَنْجُو مِنْهُمْ نَاجٍ- وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَیْهِمْ إِبْلِیسُ وَ هُوَ کَذُوبٌ أَنَّهُ لَا یَنْفَعُ مَعَ عَدَاوَتِکُمْ عَمَلٌ صَالِحٌ وَ لَا یَضُرُّ مَعَ مَحَبَّتِکُمْ وَ مُوَالاتِکُمْ ذَنْبٌ غَیْرُ الْکَبَائِرِ.^[1]

ابلیس ^{لعنه‌اللَّه‌علیه} در آن روز از خوشحالى به پرواز درمى‏آید، پس در تمام نقاط دستیاران و عفریت‏هایش را فرا خوانده و به آن‌ها مى‏گوید:

اى جماعت شیاطین، طلب و تقاص خود را از فرزند آدم گرفته و در هلاکت ایشان به نهایت آرزوى خود رسیده و آتش دوزخ را نصیب ایشان نمودیم؛ مگر کسانى که به این جماعت (اهل بیت پیغمبر ^{علیهم‌السلام}) بپیوندند. از این رو، سعى کنید نسبت به ایشان در مردم تشکیک ایجاد کرده و آن‌ها را بر دشمنى ایشان وادارید تا بدین وسیله گمراهى مردم و کفرشان مسلّم و محقق شده و نجات دهنده‏اى بر ایشان به هم نرسد.

ابلیس با اینکه بسیار دروغ‏گو و کاذب است، این‏ کلام را به ایشان راست گفت؛ وى به آن‌ها اطّلاع داد اگر کسى با این جماعت (اهل بیت ^{علیهم‌السلام}) عداوت داشته باشد، هیچ عمل صالحى برایش نافع نیست؛ چنانچه اگر با ایشان محبت داشته باشد، هیچ گناهى غیر از معاصى کبیره ضررى به او نمى‏رساند.

اقناع اندیشه

خداوند متعال در قرآن می‌فرماید:

«وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِکَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلیسَ کانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَ فَتَتَّخِذُونَهُ وَ ذُرِّیَّتَهُ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونی‏ وَ هُمْ لَکُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمینَ بَدَلاً.»^[2]

به یاد آرید زمانى را که به فرشتگان گفتیم: «براى آدم سجده کنید!» آن‌ها همگى سجده کردند، جز ابلیس- که از جن بود- و از فرمان پروردگارش بیرون شد. آیا (با این حال) او و فرزندانش را به جاى من اولیاى خود انتخاب مى‏کنید، در حالى که آن‌ها دشمن شما هستند؟! (فرمانبردارى از شیطان و فرزندانش به جاى اطاعت خدا) چه جایگزینى بدى است براى ستمکاران!

ابلیس از گروه جن‌هاست، اما به واسطه شش هزار سال عبادتش تا حدی مقرب شده بود که همراه ملائکه خدا را عبادت می‌کرد.

حضرت علی ^{علیه‌السلام} در خطبه قاصعه نهج البلاغه درباره ابلیس می‌فرماید:

«فَاعْتَبِرُوا بِمَا کَانَ مِنْ فِعْلِ اللَّهِ بِإِبْلِیسَ إِذْ أَحْبَطَ عَمَلَهُ الطَّوِیلَ وَ جَهْدَهُ الْجَهِیدَ وَ کَانَ قَدْ عَبَدَ اللَّهَ سِتَّةَ آلَافِ سَنَةٍ لَا یُدْرَى أَ مِنْ سِنِی الدُّنْیَا أَمْ مِنْ سِنِی الْآخِرَةِ عَنْ کِبْرِ سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ فَمَنْ ذَا بَعْدَ إِبْلِیسَ یَسْلَمُ عَلَى اللَّهِ بِمِثْلِ مَعْصِیَتِهِ کَلَّا.... فَاحْذَرُوا عِبَادَ اللَّهِ عَدُوَّ اللَّهِ أَنْ یُعْدِیَکُمْ بِدَائِهِ وَ أَنْ یَسْتَفِزَّکُمْ‏  بِنِدَائِهِ وَ أَنْ یُجْلِبَ عَلَیْکُمْ بِخَیْلِهِ وَ رَجِلِهِ فَلَعَمْرِی لَقَدْ فَوَّقَ لَکُمْ سَهْمَ الْوَعِیدِ وَ أَغْرَقَ‏  إِلَیْکُمْ بِالنَّزْعِ  الشَّدِیدِ وَ رَمَاکُمْ مِنْ مَکَانٍ قَرِیبٍ فَقَالَ رَبِّ بِما أَغْوَیْتَنِی لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْض.»^[3]

از برنامه حضرت حق در رابطه با شیطان عبرت بگیرید، که اعمال طولانى، و سختکوشى او را به خاطر یک ساعت تکبر تباه کرد، در صورتى که خداوند را شش هزار سال بندگى کرد که معلوم نیست از سال‌هاى دنیایى است یا سال‌هاى آخرتى (که هر روزش هزار سال دنیایى است).

به جان خودم سوگند که تیرى سهمناک علیه شما به کمان گذاشته، و کمان را با شدّت هر چه تمامتر کشیده، و از مکانى نزدیک به شما تیر انداخته و گفته: «پروردگارا، براى آنکه مرا اغوا کردى، زر و زینت دنیا را در زمین در برابر دیده آنان جلوه مى‏دهم و همه را به ضلالت دچار مى‏نمایم»، به تاریکى تیرى به هدفى دور انداخت.

باید از ماجرای ابلیس درس گرفت و فریب عبادت‌های برخی را نخورد، خدا از بنده‌هایش عبادتی می‌خواهد که موجب تقویت روح اطاعتشان بشود، نه موجب تکبر و خودسری آن‌ها، امروز هم برخی حاضرند هزار سال خدا را عبادت کنند، اما از امیر المؤمنین اطاعت نکنند! اینها پیروان ابلیسند که فلسفه عبادت را نفهمیده‌اند. چه زیبا گفته شاعر:

نماز بی ولای او عبادتیست بی وضو   به منکر علی بگو نماز خود قضا کند

شاید برایتان جالب باشد که بدانید منشأ سجده نکردن ابلیس در مقابل آدم ابو البشر، تکبر آن ملعون در برابر اهل بیت ^{‌علیهم‌السلام} بود، این رازی است که امام حسین ^{‌علیه‌السلام} در کربلا فاش کردند.

قَالَ الامام العسکری ^{‌علیه‌السلام}:

«وَ لَمَّا امْتُحِنَ الْحُسَیْنُ ^{‌علیه‌السلام} وَ مَنْ مَعَهُ بِالْعَسْکَرِ الَّذِینَ قَتَلُوهُ وَ حَمَلُوا رَأْسَهُ قَالَ لِعَسْکَرِهِ أَنْتُمْ فِی حِلٍّ مِنْ بَیْعَتِی فَالْحَقُوا بِعَشَائِرِکُمْ وَ مَوَالِیکُمْ وَ قَالَ لِأَهْلِ بَیْتِهِ قَدْ جَعَلْتُکُمْ فِی حِلٍّ مِنْ مُفَارَقَتِی فَإِنَّکُمْ لَا تُطِیقُونَهُمْ لِتَضَاعُفِ أَعْدَادِهِمْ وَ قُوَاهُمْ وَ مَا الْمَقْصُودُ غَیْرِی فَدَعُونِی وَ الْقَوْمَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُعِینُنِی وَ لَا یُخَلِّینِی مِنْ حُسْنِ نَظَرِهِ کَعَادَاتِهِ فِی أَسْلَافِنَا الطَّیِّبِینَ فَأَمَّا عَسْکَرُهُ فَفَارَقُوهُ وَ أَمَّا أَهْلُهُ الْأَدْنَوْنَ مِنْ أَقْرِبَائِهِ فَأَبَوْا وَ قَالُوا لَا نُفَارِقُکَ وَ یَحْزُنُنَا مَا یَحْزُنُکَ وَ یُصِیبُنَا مَا یُصِیبُکَ وَ إِنَّا أَقْرَبَ مَا نَکُونُ إِلَی اللَّهِ إِذَا کُنَّا مَعَکَ أَ وَ لَا أُحَدِّثُکُمْ بِأَوَّلِ أَمْرِنَا وَ أَمْرِکُمْ مَعَاشِرَ أَوْلِیَائِنَا وَ مُحِبِّینَا وَ الْمُتَعَصِّبِینَ لَنَا لِیُسَهِّلَ عَلَیْکُمُ احْتِمَالَ مَا أَنْتُمْ لَهُ مُقِرُّونَ قَالُوا بَلَی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی لَمَّا خَلَقَ آدَمَ وَ سَوَّاهُ وَ عَلَّمَهُ أَسْمَاءَ کُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ عَرَضَهُمْ عَلَی الْمَلَائِکَةِ جَعَلَ مُحَمَّداً وَ عَلِیّاً وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ أَشْبَاحاً خَمْسَةً فِی ظَهْرِ آدَمَ وَ کَانَتْ أَنْوَارُهُمْ تُضِی‏ءُ فِی الْآفَاقِ مِنَ السَّمَاوَاتِ وَ الْحُجُبِ وَ الْجِنَانِ وَ الْکُرْسِیِّ وَ الْعَرْشِ فَأَمَرَ اللَّهُ الْمَلَائِکَةَ بِالسَّجْدَةِ لآِدَمَ تَعْظِیماً لَهُ إِنَّهُ قَدْ فَضَّلَهُ بِأَنْ جَعَلَهُ وِعَاءً لِتِلْکَ الْأَشْبَاحِ الَّتِی قَدْ عَمَّ أَنْوَارُهَا فِی الْآفَاقِ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِیسَ أَبَی أَنْ یَتَوَاضَعَ لِجَلَالِ عَظَمَةِ اللَّهِ وَ أَنْ یَتَوَاضَعَ لِأَنْوَارِنَا أَهْلَ الْبَیْتِ وَ قَدْ تَوَاضَعَتْ لَهَا الْمَلَائِکَةُ کُلُّهَا فَاسْتَکْبَرَ وَ تَرَفَّعَ وَ کَانَ بِإِبَائِهِ ذَلِکَ وَ تَکَبُّرِهِ مِنَ الْکَافِرِینَ فَقَالَ: یَا رَبِّ مَا هَذِهِ الْأَنْوَارُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: أَنْوَارُ أَشْبَاحٍ- نَقَلْتُهُمْ مِنْ أَشْرَفِ بِقَاعِ عَرْشِی إِلَی ظَهْرِکَ- وَ لِذَلِکَ أَمَرْتُ الْمَلَائِکَةَ بِالسُّجُودِ لَکَ، إِذْ کُنْتَ وِعَاءً لِتِلْکَ الْأَشْبَاحِ. فَقَالَ آدَمُ: یَا رَبِّ لَوْ بَیَّنْتَهَا لِی فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: انْظُرْ یَا آدَمُ إِلَی ذِرْوَةِ الْعَرْشِفَنَظَرَ آدَمُ، وَ وَقَعَ نُورُ أَشْبَاحِنَا مِنْ ظَهْرِ آدَمَ عَلَی ذِرْوَةِ الْعَرْشِ، فَانْطَبَعَ فِیهِ صُوَرُ أَنْوَارِ أَشْبَاحِنَا الَّتِی فِی ظَهْرِهِ- کَمَا یَنْطَبِعُ وَجْهُ الْإِنْسَانِ فِی الْمِرْآةِ الصَّافِیَةِ فَرَأَی أَشْبَاحَنَا. فَقَالَ: یَا رَبِّ مَا هَذِهِ الْأَشْبَاحُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَی: یَا آدَمُ هَذِهِ أَشْبَاحُ أَفْضَلِ خَلَائِقِی وَ بَرِیَّاتِی: هَذَا مُحَمَّدٌ وَ أَنَا الْمَحْمُودُ الْحَمِیدُ فِی أَفْعَالِی، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِی. وَ هَذَا عَلَیٌّ، وَ أَنَا الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ، شَقَقْتُ لَهُ اسْماً مِنِ اسْمِی. وَ هَذِهِ فَاطِمَةُ وَ أَنَا فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ، فَاطِمُ أَعْدَائِی عَنْ رَحْمَتِی یَوْمَ فَصْلِ قَضَائِی، وَ فَاطِمُ أَوْلِیَائِی عَمَّا یَعُرُّهُمْ وَ یُسِیئُهُمْ فَشَقَقْتُ لَهَا اسْماً مِنِ اسْمِی. وَ هَذَانِ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ أَنَا الْمُحْسِنُ [وَ] الْمُجْمِلُ- شَقَقْتُ اسْمَیْهِمَا مِنِ اسْمِی هَؤُلَاءِ خِیَارُ خَلِیقَتِی وَ کِرَامُ بَرِیَّتِی، بِهِمْ آخُذُ، وَ بِهِمْ أُعْطِی، وَ بِهِمْ أُعَاقِبُ، وَ بِهِمْ أُثِیبُ، فَتَوَسَّلْ إِلَیَّ بِهِمْ. یَا آدَمُ، وَ إِذَا دَهَتْکَ دَاهِیَةٌ، فَاجْعَلْهُمْ إِلَیَّ شُفَعَاءَکَ، فَإِنِّی آلَیْتُ عَلَی نَفْسِی قَسَماً حَقّاً [أَنْ‏] لَا أُخَیِّبَ بِهِمْ آمِلًا، وَ لَا أَرُدَّ بِهِمْ سَائِلًا. فَلِذَلِکَ حِینَ زَلَّتْ مِنْهُ الْخَطِیئَةُ، دَعَا اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِمْ فَتَابَ عَلَیْهِ وَ غَفَرَ لَهُ.^[4]

امام حسن عسگرى ^{‌علیه‌السلام} مى‏فرماید: خداوند زمانى که امام حسین ^{‌علیه‌السلام} و یارانش را به وسیله لشکرى که با آنان مقاتله کردند و سر آن حضرت را حمل نمودند، امتحان کرد، آن حضرت به لشکر خود فرمود: شما از بیعت من آزاد هستید، پس به خانواده خود ملحق شوید و به اهل بیت خود فرمود: شما را نیز از ترک یارى و نصرت خود حلال مى‏کنم، چون شما به سبب تعداد فراوان دشمن تاب مقاومت در برابر آن‌ها را ندارید و این‌ها هدفى غیر از نابودى من ندارند. پس اى قوم، مرا رها کنید که همانا خداوند مرا یارى خواهد کرد، همان طور که سنّت او در گذشتگان ما چنین بوده است. لشکر آن حضرت با او مفارقت کردند و او را رها نمودند، ولى اهل بیت و نزدیکانش از ترک او امتناع کردند و گفتند: ما هرگز تو را رها نمى‏کنیم، پس آن حضرت به آن‌ها فرمود: اگر شما نفس خود را مانند من آماده کرده‏اید، بدانید که خداوند تعالى منازل گرانقدر را به واسطه تحمّل مکروهات و شدائد به بندگانش عطا مى‏کند، و بدانید که من آخرین فرد شما هستم که در این دنیا خواهم بود و خداوند به ما کراماتى عطا مى‏کند تا تحمّل مشکلات بر ما آسان گردد و بدانید که دنیا و همه تلخى و شیرینى‏اش رؤیایى بیش نیست و بیدارى و تنبّه در آخرت است. آنگاه فرمود: آیا شما را به ابتدای خلقتمان آگاه نمایم؟ گفتند: آرى اى پسر رسول خدا!

آنگاه امام حسین^{‌علیه‌السلام} فرمود: همانا خداى تعالى وقتى که آدم را آفرید، اسماء همه چیز را به او آموخت و آن‌ها را بر ملائکه عرضه کرد و ارواح محمد و على و فاطمه و حسن و حسین ^{علیهم‌السلام} را در پشت آدم قرار داد. نور آن‌ها تمام آفاق آسمان‌ها و پرده‏ها و بهشت و عرش و کرسى را فرا گرفت، آنگاه خداوند ملائکه را به سجده آدم مأمور نمود و این سجده، تعظیم و گرامیداشت آدم ^{‌علیه‌السلام} بود و خداوند آدم را به واسطه این که او را حامل آن انوار مقدّس که سراسر آفاق را نورانى کرده بودند، قرار داد، فضیلت و برترى بخشید. سپس همه ملائکه سر تعظیم بر زمین سائیدند؛ به جز ابلیس که امتناع کرد و از تواضع در برابر انوار ما اهل بیت تکبّر ورزید.

اینجا بود که ابلیس از درگاه خدا رانده شد و حضرت حق فرمود:

«فَاخْرُجْ مِنْها فَإِنَّکَ رَجِیمٌ.» از آن (از بهشت یا از آسمان‌ها و یا از صفوف فرشتگان) بیرون رو که تو رجیم و رانده شده درگاه مایى.

بدان که غرورت مایه کفرت شد و این کفر براى همیشه تو را مطرود کرد، وَ إِنَّ عَلَیْکَ اللَّعْنَةَ إِلى‏ یَوْمِ الدِّینِ. لعنت و دورى از رحمت خدا تا روز رستاخیز بر تو خواهد بود!

ابلیس که خود را رانده درگاه خدا دید، و احساس کرد که آفرینش انسان سبب بدبختى او شد، آتش کینه در دلش شعله‏ور گشت، تا انتقام خویش را از فرزندان آدم بگیرد، هر چند مقصر اصلى خود او بود، نه آدم، و نه فرمان خدا، ولى غرور و خود خواهى توأم با لجاجتش، اجازه نمى‏داد این واقعیت را درک کند. 

از این رو، عرض کرد: «رَبِّ فَأَنْظِرْنِی إِلى‏ یَوْمِ یُبْعَثُونَ.» پروردگارا، اکنون که چنین است مرا تا روز رستاخیز مهلت ده!

نه براى اینکه توبه کند، یا از کرده خود پشیمان باشد و در مقام جبران برآید، بلکه براى اینکه به لجاجت و عناد و دشمنى و خیره‌سرى ادامه دهد! خداوند این خواسته او را پذیرفت و فرمود: مسلما تو از مهلت یافتگانى. «قالَ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرِینَ.»

ولى نه تا روز مبعوث شدن خلایق در رستاخیز، چنان که خواسته‏اى، بلکه تا وقت و زمانی معین. «إِلى‏ یَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ.»

در اینجا ابلیس نیت باطنى خود را آشکار ساخت؛ هر چند چیزى از خدا پنهان نبود و عرض کرد: پروردگارا! به خاطر اینکه مرا گمراه ساختى (و این انسان زمینه بدبختى مرا فراهم ساخت) من نعمت‌هاى مادى روى زمین را در نظر آن‌ها زینت مى‏دهم، و انسان‌ها را به آن مشغول مى‏دارم و سرانجام همه را گمراه خواهم ساخت.  «قالَ رَبِّ بِما أَغْوَیْتَنِی لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعِینَ.»

تحریک احساس

اینجا بود که شیطان از خدا مهلت و امکانات خواست و برای گمراه کردن بندگانش قسم خورد!

امام صادق ^{‌علیه‌السلام} فرمودند: ... فَقَالَ إِبْلِیسُ یَا رَبِّ کَیْفَ وَ أَنْتَ الْعَدْلُ الَّذِی لَا تَجُورُ- فَثَوَابُ عَمَلِی بَطَلَ قَالَ لَا- وَ لَکِنِ اسْأَلْ مِنْ أَمْرِ الدُّنْیَا مَا شِئْتَ ثَوَاباً لِعَمَلِکَ فَأَعْطَیْتُکَ- فَأَوَّلُ مَا سَأَلَ الْبَقَاءَ إِلَى یَوْمِ الدِّینِ- فَقَالَ اللَّهُ قَدْ أَعْطَیْتُکَ قَالَ سَلِّطْنِی عَلَى وُلْدِ آدَمَ قَالَ قَدْ سَلَّطْتُکَ- قَالَ أَجْرِنِی مِنْهُمْ مَجْرَى الدَّمِ فِی الْعُرُوقِ قَالَ قَدْ أَجْرَیْتُکَ- قَالَ وَ لَا یَلِدُ لَهُمْ وَلَدٌ إِلَّا وَ یَلِدُ لِی اثْنَانِ قَالَ وَ أَرَاهُمْ وَ لَا یَرَوْنِی- وَ أَتَصَوَّرُ لَهُمْ فِی کُلِّ صُورَةٍ شِئْتُ فَقَالَ قَدْ أَعْطَیْتُکَ- قَالَ یَا رَبِّ زِدْنِی- قَالَ قَدْ جَعَلْتُ لَکَ فِی صُدُورِهِمْ أَوْطَاناً قَالَ رَبِّ حَسْبِی.[5]

ابلیس گفت: پروردگارا! چرا؟ با اینکه تو عادلى و ستم نکنى، ثواب عمل من باطل شد. خدا فرمود: نه. ولى هر چه از دنیا می‌خواهى از من بخواه تا در پاداش عبادتت بدهم.

اولین خواهشش این بود که تا روز جزا زنده بماند، خدا فرمود: به تو دادم.

گفت: به فرزندان آدم مسلط کن. فرمود: مسلط کردم.

گفت: مرا در آن‌ها روان کن؛ چون خون در رگ. فرمود: روان کردم.

گفت: براى آن‌ها هیچ نوزادى نیاید جز آن که براى من دو تا بیاید، و من آن‌ها را ببینم و آن‌ها مرا نبینند، و من براى آن‌ها به هر صورتى بخواهم درآیم.

فرمود: همه را به تو دادم.

گفت: پروردگارا، برایم بیفزا! فرمود: براى تو و نژادت در سینه‏هاى آنان وطن ساختم، گفت: پروردگارا! مرا بس است.

وقتی ماجرا به اینجا رسید، حضرت آدم ^{‌علیه‌السلام} به خدا شکایت کرد که: «یَا رَبِّ سَلَّطْتَ عَلَیَّ الشَّیْطَانَ وَ أَجْرَیْتَهُ مِنِّی مَجْرَى الدَّمِ فَاجْعَلْ لِی شَیْئاً فَقَالَ یَا آدَمُ جَعَلْتُ لَکَ أَنَّ مَنْ هَمَّ مِنْ ذُرِّیَّتِکَ بِسَیِّئَةٍ لَمْ تُکْتَبْ عَلَیْهِ فَإِنْ عَمِلَهَا کُتِبَتْ عَلَیْهِ سَیِّئَةٌ وَ مَنْ هَمَّ مِنْهُمْ بِحَسَنَةٍ فَإِنْ لَمْ یَعْمَلْهَا کُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةٌ فَإِنْ هُوَ عَمِلَهَا کُتِبَتْ لَهُ عَشْراً قَالَ یَا رَبِّ زِدْنِی قَالَ جَعَلْتُ لَکَ أَنَّ مَنْ عَمِلَ مِنْهُمْ سَیِّئَةً ثُمَّ اسْتَغْفَرَ لَهُ غَفَرْتُ لَهُ قَالَ یَا رَبِّ زِدْنِی قَالَ جَعَلْتُ لَهُمُ التَّوْبَةَ أَوْ قَالَ بَسَطْتُ لَهُمُ التَّوْبَةَ حَتَّى تَبْلُغَ النَّفْسُ هَذِهِ قَالَ یَا رَبِّ حَسْبِی.»[6]

ابن بکیر از حضرت صادق یا حضرت باقر ^{علیهما‌السّلام} نقل کرده: همانا آدم ^{‌علیه‌السلام} عرض کرد: پروردگارا، شیطان را بر من مسلط کردى، و چون خون (که در رگ‌هاى من جریان دارد) او را بر من چیره کردى، پس براى من هم چیزى مقرر فرما! خداوند فرمود: اى آدم، قرار دادم براى تو که هر یک از فرزندانت آهنگ گناهى کند، بر او نوشته نشود، و اگر انجام داد، یک گناه بر او نوشته شود و هر که آهنگ کار نیکى کرد، اگر آن را انجام نداد، یک حسنه براى او نوشته شود، و اگر انجام داد، ده حسنه برایش نوشته شود. عرض کرد: پروردگارا، برایم بیفزا! فرمود: برایت مقرر ساختم که هر یک از فرزندانت گناهى کند، سپس براى آن آمرزش خواهد، برایش بیامرزم. عرض کرد: پروردگارا، برایم بیفزا! فرمود: براى آن‌ها توبه قرار دادم- توبه را براى ایشان گستردم- تا آنکه نفس به اینجا (یعنى به گلوگاه) رسد. عرض کرد: پروردگارا، مرا بس است.

خوش به حال کسانی که قدر فرصت را بدانند و در همین محرم، مثل حر، با رحمه الله الواسعه؛ یعنی امام حسین ^{‌علیه‌السلام} بروند در خانه خدا و توبه کنند. محال است کسی که با ابی عبد الله ^{‌علیه‌السلام} در خانه خدا برود، مورد بخشش قرار نگیرد. اشک بر آقا، حتی اگر به اندازه بال مگسی باشد، گناهان را، حتی اگر به اندازه کف دریاها باشد، پاک می‌کند. ^[7] خوشا به حال کسی که از فرصت محرم استفاده کند و حسینی بشود! جمله شیطان در روز عاشورا یادتان هست؟ خودش گفت:

اى جماعت شیاطین، طلب و تقاص خود را از فرزند آدم گرفته و در هلاکت ایشان به نهایت آرزوى خود رسیده و آتش دوزخ را نصیب ایشان نمودیم، مگر کسانى که به این جماعت (اهل بیت پیغمبر ^{صلی‌الله‌علیه‌وآله}) بپیوندند.^[8]

رفتار سازی

امام صادق ^{‌علیه‌السلام} فرمودند:

وقتی این آیه نازل شد:

«وَ الَّذِینَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَـلَمُوا أَنفُسَهُمْ ذَکَرُوا اللّه َ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَن یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللّه ُ وَ لَمْ یُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَ هُمْ یَعْلَمُونَ»^[9] ابلیس بالاى کوهى در مکّه، به نام ثور، رفت و با بلندترین فریاد خود، دیوهایش را صدا زد. آن‌ها جمع شدند و گفتند: سرورا! ما را براى چه فرا خواندى؟ ابلیس گفت: این آیه نازل شد. اکنون کدام یک از شما حریف آن هستید؟ دیوى از شیطان‌ها برخاست و گفت: من چنین و چنان می‌کنم. ابلیس گفت: تو حریف آن نیستى. دیگرى برخاست و همانند آن سخنان گفت. ابلیس گفت: تو نیز از عهده بر نمى‌آیى. [دیوى به نام] وسواس خنّاس گفت: من از عهده‌اش بر می‌آیم. ابلیس گفت: چگونه؟ او گفت: به آنان وعده و امید [توبه و آمرزش] می‌دهم تا آن که مرتکب گناه شوند و چون به گناه در افتادند، استغفار را از یادشان می‌برم. ابلیس گفت: تو حریف این آیه هستى. پس او را تا روز قیامت مأمور [مقابله با] آن کرد.^[10]

این یکی از مأموریت‌های ویژه وسواس خناس است که در سوره ناس نامش آمده است:

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ (1) مَلِکِ النَّاسِ (2) إِلهِ النَّاسِ (3) مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ (4)

باید از وسوسه او به خدا پناه برد و در مقابل تلاش‌های او کاری کرد که برای ابلیس و یارانش درد آور و سخت است. یکی از یاران امام کاظم  ^{علیه‌السلام} از قول ایشان نقل کرده است:

«لَیْسَ شَیْ‏ءٌ أَنْکَی لِإِبْلِیسَ وَ جُنُودِهِ مِنْ زِیَارَةِ الْإِخْوَانِ فِی اللَّهِ بَعْضِهِمْ لِبَعْضٍ قَالَ وَ إِنَّ الْمُؤْمِنَیْنِ یَلْتَقِیَانِ فَیَذْکُرَانِ اللَّهَ ثُمَّ یَذْکُرَانِ فَضْلَنَا أَهْلَ الْبَیْتِ فَلَا یَبْقَی عَلَی وَجْهِ إِبْلِیسَ مُضْغَةُ لَحْمٍ إِلَّا تَخَدَّدُ حَتَّی إِنَّ رُوحَهُ لَتَسْتَغِیثُ مِنْ شِدَّةِ مَا یَجِدُ مِنَ الْأَلَمِ فَتَحُسُّ مَلَائِکَةُ السَّمَاءِ وَ خُزَّانُ الْجِنَانِ فَیَلْعَنُونَهُ حَتَّی لَا یَبْقَی مَلَکٌ مُقَرَّبٌ إِلَّا لَعَنَهُ فَیَقَعُ خَاسِئاً حَسِیراً مَدْحُوراً.»^[11]

امام کاظم ^{‌علیه‌السلام}: چیزی برای شیطان و لشکرهای او کشنده‏تر از این نیست که برادران دینی در راه رضای خدا همدیگر را زیارت کنند، فرمود: همانا دو نفر مؤمن به هم برخورند و ذکر خدا کنند و فضل ما خانواده را با هم مذاکره کنند، در چهره ابلیس تکه گوشتی نماند جز آنکه بشکافد و روحش از سختی دردی که کشد فریادرس خواهد و فرشته‏های آسمان و خازنان بهشت آن را دریابند و به او لعنت کنند تا آنکه هیچ فرشته مقربی نماند جز آنکه او را لعنت کند. پس رانده شده و رنج دیده و دور گشته می‏افتد.

شرکت در مجالس روضه سید الشهدا ^{علیه‌السلام} بر آن ملعون و یارانش خیلی سخت است، چون می‌دانند همه زحماتشان بر باد می‌رود و  اشک بر مصیبت‌های اهل بیت ^{علیهم‌السلام} باب توبه را به روی من و شما باز می‌کند. یک نمونه این سخن، شهید محمودی است:

نوجوان 16 ساله‌ای بود از محله‌های پایین شهر تهران. چون پدر نداشت خیلی بد تربیت شده بود. خودش می‌گفت: گناهی نبود که من انجام نداده باشم.

تا اینکه یک نوار روضه حضرت زهرا ^{سلام‌الله‌علیها} زیر و رویش کرد، بلند شد آمد جبهه. یک روز به فرمانده گفت: من از بچگی حرم امام رضا ^{علیه‌السلام} نرفته‌ام. می‌ترسم شهید بشوم و حرم آقا را نبینم. 48 ساعت به من مرخصی بدهید تا بروم حرم امام رضا ^{علیه‌السلام} زیارت کنم و برگردم. اجازه گرفت و رفت مشهد. دو ساعت در حرم زیارت کرد و برگشت جبهه. در وصیت‌نامه‌اش نوشته بود: در راه برگشت از حرم امام رضا ^{علیه‌السلام} خواب حضرت را دیدم. آقا به من فرمود: حمید! اگر همینطور ادامه بدهی خودم می‌آیم و می‌برمت... قبری اطراف پادگان برای خودش کنده بود. نیمه شب‌ها تا سحر داخل قبر می‌خوابید و گریه می‌کرد و می‌گفت: یا امام رضا! منتظر وعده‌ام! آقا جان چشم به راهم نگذار.

در وصیت‌نامه، ساعت، روز و مکان شهادتش را نوشته بود. شهید که شد، دیدیم حرف‌هایش درست بوده؛ دقیقا در همان روز، ساعت و مکانی شهیـد شد که در وصیت‌نامه‌اش نوشته بود.^[12]

روضه

اشک بر اهل بیت علیهم‌السلام می‌تواند انسان را خیلی بالا ببرد. به همین خاطر، شهدا عاشق اشک بر اهل بیت  علیهم‌السلام بودند، عاشق روضه بودند، دوست شهید عباس کریمی می‌گوید:

«شب عملیات اومد پیشم. گفت: میشه یه روضه حضرت زهرا برام بخونی؟ اصرار کرد. شروع کردم خوندن:

گردیده بود قنفذ همدست با مغیره                           این با غلاف شمشیر او تازیانه می‌زد

از گریه کردنش فهمیدم شهادتش را از حضرت زهرا  علیهاالسلام گرفت، فردای همون شب به شهادت رسید.»

بیایید من و شما هم برای زهرای کربلا گریه کنیم که 18 ساله نبود و فقط سه سال داشت، جرمش هم دفاع از علی علیهالسلام نبود، فقط دلش برای بابای غریبش تنگ شده بود. به جرم اینکه بابا را صدا می‌زد، کتکش می‌زدند. یکی نبود بگوید:

سه ساله دختر که زدن نداره       اون که قباله فدک نداره