منظره مساجدی ساده و بی‌آلایش که بر اساس اعتقادات و عرق دینی بنیان نهاده شده‌اند و مردان و زنانی که در عین محرومیت با پشتکار و تلاش در حفظ رونق مساجد بی زرق و برق مساجد خود می کوشند، دیدنی است.
این همه عشق، شور، احساس و عرق دینی نیازمند توجه، حمایت و مساعدت خیرین، مسئولانی است که به دین، فرهنگ و مساجد می‌اندیشند و دل در گروی اهل بیت (ع) و ترویج فرهنگ معنوی دارند. مساجد کپری کرمان فریاد خاموشی است که حکایت از اسرار و حرف‌های نگفته بسیار دارد.
بخش جنوبی استان کرمان دچار محرومیت‌های تاریخی است که رفع این کمبودها به زمان و اعتبار ویژه نیازمند است. خشکسالی در سال های اخیر مشکلات این استان را دو چندان کرده است. البته در این راستا اقداماتی نیز طی سال‌های اخیر انجام شده است اما با توجه به ادامه محرومیت در برخی از این مناطق، لزوم توجه بیشتر مسئولان در بخش‌های مختلف به مردم جنوب کرمان بخصوص روستاهای دورافتاده که در معرض انواع تهاجم فرهنگی قرار دارند، به شدت احساس می‌شود.
بر کسی پوشیده نیست که مسجد در مناطق روستایی و محروم به منزله پایگاه دفاعی برای استحکام مبانی اعتقادی و مبارزه با ترفند‌های دشمنان به شمار می‌رود و هیچ بنا و ساختمانی نمی‌تواند جانشین نقش مهم و اساسی مسجد باشد. روستاهایی که فاقد مسجد هستند آسیب‌پذیرند و نبود مکانی برای آموزش، تبلیغ و آگاهی‌بخشی شیعیان غیرقابل جبران است.
جنوب کرمان شامل هفت شهرستان کهنوج، جیرفت، فاریاب، قلعه گنج، منوجان و رودبار است که هر کدام از این شهرستان ها و روستاهای اطراف آن به نوعی با مشکل کمبود مسجد مواجهند. ۸۰ درصد مساجد کهنوج، فاریاب، رودبار و قلعه گنج نیمه کاره اند
حجت الاسلام مسلم پورجمالی، رییس اداره تبلیغات اسلامی کهنوج از نیاز به ساخت حداقل ۴۰۰ مسجد در شهرستان‌های کهنوج، فاریاب، رودبار و قلعه گنج خبر داد و گفت: ۷۰۰ مسجد در چهار شهرستان فوق وجود دارد. شهرستان کهنوج ۲۶۳ مسجد، فاریاب ۹۸ مسجد، رودبار ۲۱۰ مسجد و قلعه گنج ۱۳۰ مسجد دارد. رییس اداره تبلیغات اسلامی کهنوج ادامه داد: ۸۰ درصد مساجد مساجد این شهرستان ها فاقد سرویس‌های بهداشتی، سیستم‌های صوتی، پرتال مساجد، فرش سجاده‌ای و کتابخانه است و بسیاری مساجد نیمه کاره هستند.
روستاهای بی بهره از حضور روحانی
وی با اشاره به امکاناتی که از سوی خیرین برای ساخت خانه عالم اختصاص داده شده است، گفت: ۲۷ خانه عالم در سه سال اخیر در چهار شهرستان مذکور ساخته شده است که اعتبار آن از سوی مؤسسه ۱۱۰ مسجد و مدرسه تأمین شده است. متأسفانه ۱۵ خانه عالم فاقد روحانی است و روحانیون طرح هجرت و مستقر هیچ کدام به این منطقه محروم اعزام نمی شوند و مردم این منطقه از حضور روحانی محرومند.
وی خاطرنشان کرد: با کمک خیرین ۲۲ کتابخانه و ۳۵ سرویس بهداشتی ساخته و تجهیز شده است و نیز اعتبار برای ساخت ۳۴ مسجد از ۱۰ تا ۱۵ میلیون در اختیار داشته‌ایم که ۲۴ مسجد تکمیل شده و در حال تکمیل هستیم.
حجت‌الاسلام اکبری‌نژاد، امام جمعه موقت شهرستان رودبار درباره وضعیت مساجد این منطقه گفت: تا امروز ۲۰۰ مسجد در این منطقه ساخته شده است که البته همه این مساجد تکمیل نیست. حدود ۵۰ مسجد نیمه‌کاره است و نیازمند ساخت ۲۰۰ مسجد دیگر نیز هستیم.
وی با اشاره به تعداد مساجد نیمه‌کاره یادآور شد: برخی از مساجد نیمه‌کاره فقط در حد یک دیوار و حصار پیش رفته‌اند و ساخت آن به دلیل مشکلات مالی متوقف شده است و چندین سال است که به حال خود رها شده‌اند.
حجت الاسلام اکبری نژاد که مدیریت حوزه امیرالمؤمنین(ع) رودبار را نیز بر عهده دارد، ادامه داد: با کمک و همیاری گروه‌های جهادی پنج مسجد در سال گذشته ساخته و تکمیل شده است.
وی قدیمی‌ترین مسجد رودبار را مسجد جامع میدان امام علی (ع) دانست و یادآور شد: این مسجد به کمک خیرین و همیاری افراد محلی در سال های اولیه پیروزی انقلاب ساخته شد.
امام جمعه موقت شهرستان رودبار با اشاره به اینکه با وجود مشکلات اقتصادی و مالی در این منطقه، اعتقادات مذهبی و دینی مستحکمی در میان مردم رودبار حاکم است، گفت: مردم این منطقه، مردمی متدین و معتقدند و نوع پوشش و حجاب آنها شاهدی بر این ادعا است.
حجت‌الاسلام اکبری‌نژاد با اشاره به لزوم توجه به مسایل فرهنگی در این منطقه یادآور شد: یکی از مشکلات فرهنگی گسترش وهابیت در این منطقه است. بهترین راه برای مقابله با تهاجمات توجه به مساجد شیعیان و تجهیز آنها به امکانات مناسب است.
وی کمبود روحانی مستقر را از دیگر مشکلات این منطقه عنوان و بیان کرد: این منطقه همواره نیازمند روحانی مستقر در روستاها است و بی توجهی به این مسئله مشکلات فرهنگی را افزایش می دهد.
امام جمعه موقت منطقه رودبار با اشاره به وجود ۳۰۰ روستا در منطقه رودبار گفت: با این تعداد روستا نیازمند حضور بیشتر روحانی هستیم. در حال حاضر ۱۰ روحانی در روستاهای شهرستان رودبار مستقر هستند که اکثر آنها در مراکز اداری هم خدمت می کنند و نمی‌توانند تمام وقت به فعالیت‌های فرهنگی، دینی و اعتقادی مورد نیاز مردم منطقه بپردازند.
وی افزود: البته در ایام محرم حدود ۳۰۰ روحانی به جنوب کرمان اعزام می شوند و در برای اقامه عزا در مساجد، کپرها و چادر‌های این منطقه حاضر می شوند. در حالی که این منطقه همواره نیازمند این تعداد روحانی است. عزاداری در چادر و کپر
در ادامه با مجید پوراسلامی، سرپرست سازمان تبلیغات اسلامی منوجان گفتگو کردیم. وی از فعالیت ۱۰۰ مسجد تکمیل شده در این منطقه خبر داد و گفت: ۵۰ مسجد نیمه‌کاره و در حال ساخت وجود دارد. برخی مساجد تأسیسات و تجهیزات ندارند و برخی دیگر فقط دیوارکشی شده است.
وی افزود: مردم منطقه منوجان به صورت عشایری زندگی می‌کنند و عزاداری آنها در چادرها و کپرها انجام می‌شود. قریب ۱۷۰ خانوار این منطقه هر سال در مراسم عزاداری امام حسین (ع) ۴۰ رأس گوسفند را قربانی می‌کنند.
پور اسلامی با اشاره به کمک گروه خیرین موسسه ۱۱۰ مسجد و مدرسه به احداث و تکمیل مساجد گفت: این موسسه به هر کدام از ۱۲۰ مسجد منطقه منوجان ۱۰۰ جلد کتاب و دو قفسه کتابخانه ای ارسال کرد اما همچنان مشکل مساجد نیمه کاره در این منطقه وجود دارد. ۱۱۰ مسجد نیمه کاره در قلعه گنج
برای اطلاع از وضعیت مساجد قلعه گنج با امام جمعه این شهرستان هم گفتگو کردیم. حجت‌الاسلام امین رضوانی، امام جمعه منطقه قلعه گنج از وجود ۷۰ مسجد فعال در این منطقه خبر داد و به خبرنگار شبستان گفت: علاوه بر ۷۰ مسجد فعال که ۲۵ مسجد و دو مدرسه آن با همکاری مؤسسه خیریه ۱۰۰ مسجد و مدرسه ساخته شده است، ۱۱۰ مسجد نیمه‌کاره و در حال ساخت در منطقه قلعه گنج وجود دارد.وی افزود: این ۲۵ مسجد از ۱۰ سال پیش ساخته شده است و نواقص آن پی‌گیری می‌شود. عدم ساخت خانه عالم، آشپزخانه و کتابخانه از جمله نواقص این مساجد است. مساجد دیگر هم به همت مراکز دیگر ساخته شده اند که کانون‌های فرهنگی هنری نیز در جوار مساجد اقدام به تأسیس کتابخانه‌های باز کرده‌اند. امام جمعه شهرستان قلعه گنج يادآور شد: روستاهای قلعه گنج ۱۴ هزار و ۲۰۰ کیلومتر مربع مساحت دارند. ۳۱۷ روستا در این منطقه شناسایی شده که جمعیت هر روستا بین ۱۵ تا ۳۰۰ خانوار است. وی افزود: درصدی از مساجد این شهرستان به همت مردمی که وضعیت معیشتی مناسبی هم ندارند، ساخته شده، از همین رو مجهز نیستند و بسیاری از مسایل فنی و ایمنی در آنها رعایت نشده است.
پنج شهرستان جنوب کرمان بی بهره از بودجه ساخت و ساز مسجد
حجت‌الاسلام رضوانی بر لزوم توجه به مساجد در این منطقه شیعه‌نشین تاکید کرد و گفت: باید با اختصاص امکانات و اعتبارات لازم مردم محروم این منطقه را کمک کنیم و از آموزش مباحث اعتقادی و دینی در مساجد غفلت نورزیم. امام جمعه شهرستان قلعه گنج خاطرنشان کرد: در پنج شهرستان کهنوج، فاریاب، قلعه گنج، منوجان و رودبار؛ اداره اوقاف، امور مساجد و سازمان تبلیغات دفتری ندارد. این مسئله باعث می‌شود که این شهرستان‌ها از بودجه ای که در سفرهای استانی رییس‌جمهور برای ساخت و ساز مساجد به اداره اوقاف استان اختصاص داده می‌شود، بی‌بهره باشند.
مسجدی مدفون در خاک
هوشمند رییسی، کارشناس تشکیلات دینی اداره تبلیغات اسلامی جیرفت از دیگر کارشناسانی است که برای اطلاع از وضعیت مساجد جنوب کرمان با وی گفتگو کرده ایم. وی از تکمیل ۷۰ درصد مساجد در حال ساخت این شهرستان خبر داد و به خبرنگار شبستان گفت: ۳۳۰ مسجد در جیرفت وجود دارد که از این میان ۷۰ درصد مساجد جیرفت فعال و در آنها نماز جماعت به طور مرتب اقامه می شود.
همچنین ۶۰ درصد این مساجد کتابخانه دارند و در مجموع ۱۵ مسجد از وجود کتابخانه مجزا بهره مندند. رییسی عمده‌ترین مشکل مساجد این منطقه را کمبود اعتبار دانست و اظهار کرد: این منطقه هم نیازمند توسعه مساجد است و لازمه این امر حمایت و مساعدت مسئولان است.
حسام عارفی، مسئول اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان جیرفت گفت: مسجدی تاریخی در شهر جیرفت به نام «مسجد امیر» در دوره صفاریان بنا شده بود. بخشی از دیوارهای این مسجد که سال های متمادی زیر خاک مدفون شده بود به همت حفاری‌های انجام گرفته از زیر خاک بیرون آمده است.
وی افزود: با تلاش میراث فرهنگی این شهرستان حدود ۴۰۰ مترمربع از مسجد از زیر خاک بیرون آمد و ستون‌ها و شبستان آن نیز پیدا شد. اقدامات لازم برای استحکام سازی آن هنوز ادامه دارد. اقدامات حفاظتی و مرمتی برای بخش‌های کشف‌شده نیز صورت گرفته است و یگان ویژه ای، حفاظت از محوطه شهر قدیم را به عهده دارد.
مسئول اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان جیرفت ادامه داد: در حال حاضر مساجد را به صورت شناژی می‌سازند. خشکسالی چند سال اخیر این منطقه، مشکلات معیشتی و مالی فراوانی برای مردم منطقه ایجاد کرده است و دست مردم برای کمک به ادامه روند ساخت و ساز مساجد بسته است. این در حالی است که با یک میلیون تومان اختصاص داده شده از سوی اداره اوقاف هم کاری از پیش نمی‌رود.