سوال:
اهالی منطقهای بعد از ساخت یک مسجد در قطعه زمینی که از
سازمان زمین شهری گرفته بودند،در مورد کیفیت وقف آن که عام باشد یا خاص،
اختلاف پیدا کردند، عدهای از آنان معتقد بودند که باید به عنوان وقف خاص
ثبت شود، تعدادی هم اعتقاد داشتند که چون همه اهالی در ساختن آن مشارکت
داشته‌اند باید وقف عام باشد، حکم این مساله چیست؟
جواب:
بسمه تعالی
مسجد
جزء وقف های عام است و نمیتوان آن را برای گروه یا طائفه خاصی، وقف کرد،
ولی در نامگذاری، نسبت دادن آن به یک مناسبتی به شخص یا اشخاصی اشکال
ندارد، ولی شایسته نیست مومنینی که در ساخت مسجد مشارکت داشته‌اند، در این
رابطه نزاع کنند.
سوال:
رییس فرقه منحرفی املاک خود
را به این فرقه وقف کرده و با توجه به اینکه مشروعیت جهت وقف در صحت آن شرط
است و از طرفی اهداف و اعتقادات و اعمال این فرقه منحرفه فاسد و گمراه
کننده و باطل هستند،آیا این وقف صحیح است؟ و آیا استفاده از این اموال به
نفع فرقه مذکور جایز است؟
جواب:
بسمه تعالی
اگر
ثابت شود جهتی که ملک برای آن وقف شده، جهتی حرام و از مصادیق اعانه بر
گناه و معصیت است،چنین وقفی باطل بوده و استفاده از آن اموال در جهتی که
شرعا حرام است، صحیح نیست.
سوال:
در یک موقوفه خاص
اولاد ذکور، نسلا بعد نسل، و فاقد متصدی و متولی که به صورت موقوف علیهم
اداره می شود، و با توجه به نظر اکثریت علمای اعلام و آیات عظام و مشایخ
زمان مبنی بر اینکه موقوف علیهم مستحق عواید زمان هستند، و یک موقوفه خاص
که همیشه به صورت موقوف علیهم اداره می شده است یکی از موقوف علیهم فوت می
کند. چنانچه منافعی از موقوفه حاصل شود، با عنایت به نظریه مشهور علماء:
اولا مربوط به افراد ذکور می‌تواند باشد یا خیر؟
ثانیا این منافع مربوط به بطون لاحقه است یا بطون سابقه؟
ثالثا
آیا اداره موقوفه خاص باید توسط افراد صالح،با تقوی، اورع، پرهیزگار،
دارای شهرت علمی، متعهد، متدین و... اداره شود یا اینکه هر کسی بدون داشتن
صفات (فوق الذکر) می‌تواند اداره کننده یا متصدی و متولی این موقوفه باشد؟
جواب:
بسمه تعالی
- موقوف علیهم کسانی هستند که در وقف نامه ذکر شده است یعنی اولاد ذکور نسلا بعد نسل.
- منافع فعلی مربوط به بطن فعلی است.
- تولیت اوقاف بدون متولی با حاکم شرع است، و الله العالم.
سوال:
آیا
اشخاصی که فقط مادرشان سیده بوده باشند مشمول سهم سادات مقرره در وقفنامه
هستند یا خیر؟ همچنین در وقفنامه گفته شده ˈقسم چهارم به جهت خصوص مونه
اولاد ذکور است نسلا بعد از نسل از اینکه ثلث از منافع این موقوفه را اخراج
کرده انفاق کنند فی سبیل الله در صله ارحام از ذریه علویه.ˈ آیا در فرض
مرقوم اشخاص اناث یا ذکوری که از طریق مادر منسوب به واقف باشند جزء موقوف
علیهم از ارحام قرار می‌گیرند یا خیر؟
جواب:
بسمه تعالی
سید
کسی است که از طرف پدر منتسب باشد و انتساب از طرف مادر کافی نیست ولی
اولاد و ذریه و نحو آن شامل منتسب از طرف مادر هم می‌شود، والله العالم.
سوال:
منظور از ارشد اولاد، اکبر اولاد است یا خیر توضیح بفرمایید.
بعد
از فوت ارشد عین موقوفه مثل مال میت تقسیم می‌شود بین ورثه یا خیر؟ و آیا
به ارشد می‌رسد در صورت تقسیم نشدن یا خیر و به چه كسی می‌رسد؟
جواب:
بسمه تعالی
چنانچه از نظر تدبیر و درایت فرقی ندارد اکبر اولاد ارشد آنها است.
عین موقوفه به ارث نمی‌رسد تا تقسیم شود و باید از آن در جهت وقف استفاده شود، و متولی وقف همان است که در وقفنامه ذکر شده است.
سوال:
قطعه
زمینی از طرف جد ما وقف سیدالشهداء(ع) شده است که نیت بر این بوده است که
مقدار 30 کیلو گندم حاصله از این زمین در ایام محرم صرف عزاداری ابا
عبدالله الحسین(ع) شود. اما این زمین فعلا در وسط روستا قرار گرفته است و
هیچگونه استفاده ای از آن نمی‌شود با توجه به اینکه زمین موقوفه در وسط محل
واقع شده است، مردم روستا به خاطر عبور و مرور می‌خواهند مسیر جاده را
اجاره کنند و سالانه مقدار موقوفه را پرداخت کنند.
جواب:
بسمه تعالی
بستگی به چگونگی وقف دارد اگر به طور کلی وقف سید الشهداء علیه السلام کرده باشد، اجاره دادن آن و صرف وجوه در مسیر وقف مانع ندارد.
سوال:
اگر کسی برای آنکه دختر و نوه دختریش از املاکش استفاده نکنند، آن املاک را وقف بر اولاد ذکور خود سازد، آیا این وقف صحیح است ؟
جواب:
بسمه تعالی
اگر در زمان حیات وقف را تحویل متولی شرعی وقف داده باشد صحیح است.
سوال:
در
وقفنامه پیوستی، تولیت موقوفه بر عهده اولاد ذکور نسلا بعد نسل قرار داده
شده است ولی عواید موقوفه پس از کسر عشر روشنایی مرقد منور امیرالمومنین
علی (ع) باید صرف اولاد واقف در هر طبقه بشود، حال سوال این است که با توجه
به اینکه صرف عواید را مرحوم واقف بر اولاد هر طبقه وقف منظور کرده است
آیا با وجود طبقات اول عواید موقوفه به طبقات بعدی هم می‌رسد یا خیر؟
جواب:
بسمه تعالی
کلمه
هر طبقه در وقفنامه نیست، و موقوف علیهم را اولاد فرزند سعادتمند ذکر کرده
است که بر طبقه قبل و بعد صادق است، بخصوص که در متولی که اولاد ذکور کرده
قید نسلا بعد نسل و بطنا بعد بطن آورده، و در موقوف علیهم قید نکرده است،
بنابر این عواید به طبقه بعد هم می‌رسد، والله العالم.
سوال:
شخصی
در حدود 70 سال قبل مقداری از آب و ملک محل زندگی خود را وقف زائرین عتبات
و عالیات و زوار حضرت رضا(ع) به صوابدید متولی کرده است و متولی آن
فرزندان وی و پس از آن اولاد ذکور نسل به نسل و در صورت انقراض حاکم شرع
باید عمل کنند پس از فوت واقف و یک نسل بعد کسی عهده دار تولیت نشده و به
صورت اجاره به اشخاص داده شده و اداره اوقاف سرپرستی می کند سوال اینجاست
آیا درآمد مربوطه باید به زوار خود محل داده شود و یا عمومیت برای سایر
نقاط کشور دارد و آیا مسوول اوقاف شهرستان متولی هم محسوب می‌شود یا نه و
ممکن است به صلاحدید مسوول اوقاف شهرستان درآمد صرف جایزه برای قراء مسابقه
قرآن و غیره شود ؟
جواب:
بسمه تعالی
با فرض
اینکه واقف مصرف منافع موقوفه را به زوار محل اختصاص نداده باشد و وقفنامه
هم به زوار اهل محل منصرف نباشد، عمومیت دارد و اگر وقف متولی شرعی خاص
دارد هر گونه تصرف در وقف باید زیر نظر او باشد.
سوال:
ملکی
وقف طلاب علوم دینی و دارالعلم آیت الله العظمی نبوی شده، به نظر حضرت
مستطاب عالی این وقف، وقف عام است یا وقف خاص؟ نظر مبارکتان را مرقوم
فرمایید.
جواب:
بسمه تعالی
در فرض مذکور وقف عام است.