گزارش "البیان" از مسجد بزرگ شهر "جنه" در مالی، بزرگترین مسجد خشتی جهان

گزارش روزنامه اماراتی "البیان" تحت عنوان "مسجد بزرگ جنه، بزرگترین مسجد خشتی جهان" آمده است:
شهر "جنه" در سده هشتم میلادی در مرکز مالی بنا شده و یکی از کهن ترین شهرهای منطقه جنوبی صحرای بزرگ آفریقا می باشد که در دلتای رود "نیجر" واقع شده و از سال های دور تبدیل به یکی از راه های مهم عبور کالاهایی همچون طلا، نمک و .... شده و با شهر "تیمبوکتو" در شمال مالی به رقابت پرداخته است.
از مهمترین اماکن تاریخی شهر "جنه" که به خاطر معماری خشتی ساختمان های آن شهرت فراوانی دارد و طی سال های اخیر نیز به مرکزی برای آموزش علوم اسلامی تبدیل شده، می توان به مسجد بزرگ شهر اشاره کرد که بازار این شهر را مزین کرده و با وجود آنکه کهن ترین مسجد شهر "جنه" نمی باشد، مشهورترین مسجد این شهر و کشور مالی به شمار می آید.
مسجد بزرگ شهر "جنه" که بزرگترین مسجد خشتی جهان و یکی از بزرگترین بناهای خشتی جهان نیز به شمار می آید، در سال ۱۹۰۷ میلادی در مرکز مالی در غرب آفریقا بنا شده و به دلیل سبک معماری اسلامی به کار رفته در آن، بسیاری از مهندسان معماری این مسجد بزرگ را بزرگترین دستاورد معماری شیوه موسوم به "سودانی – ساحلی" یا به عبارت دیگر "نئوسودانی" قلمداد می کنند.
هنرمندان و صنعتگران ماهری از چندین نسل مختلف معماری مسجد بزرگ شهر "جنه" با ۱۰۰ متر طول و ۴۰ متر عرض و دیگر بناهای خشتی این شهر را بر عهده داشته اند و آنها را به نحوی ساخته اند که در مقابل آب باران نفوذ ناپذیر باشند.
در واقع در همان مکان کنونی مسجد بزرگ شهر "جنه"، مسجد دیگری قرار داشت که قدمت آن به قرن سیزدهم میلادی برمی گشت، اما در اوایل قرن نوزدهم میلادی بخش هایی از آن مسجد فرو ریخت و در نتیجه مسجد پیشین دیگر مورد استفاده قرار نگرفت.
هنگامی که "سیکو آمادو"، موسس دولت "ماسینا" طی جنگ "توکولور"، شهر مدینة "جنه" را تصرف کرد، از وضعیت مسجد پیشین ناراحت شد و در نتیجه آن را بست و مسجد جدیدی در کنار آن بنا کرد.
در ماه آوریل سال ۱۸۹۳ میلادی نیز، نیروهای فرانسوی به رهبری "لویی ارشنار"، شهر "جنه" را اشغال کردند و چند سال پس از آن، مسجد بنا شده از سوی "سیکو امادو" را ویران کرده و مدرسه ای در آن مکان بنا کردند.
اشغالگران فرانسوی همچنین در سال ۱۹۰۷ میلادی مسجد قدیمی شهر "جنه" را بازسازی کردند، تا دوره جدید مسجد بزرگ این شهر آغاز شود که تاکنون نیز ادامه دارد.دیوارهای مسجد بزرگ شهر "جنه" که بر اساس ارتفاع آنها دارای قطر ۴۱ تا ۶۱ سانتی متر هستند، از خشت گلی و به صورتی هنرمندانه ای ساخته شده اند، به گونه ای که ظاهر زیبایی به این مسجد بخشیده.
در ساخت مسجد بزرگ شهر "جنه" از شاخه های درخت خرما استفاده شده تا از ترک خوردن بر اثر رطوبت و گرما در امان باشد، دیوارهای این مسجد نیز عایقی در برابر گرمای روز و سرمای شب به شمار می آید.
بازسازی سالانه مسجد بزرگ شهر "جنه" تبدیل به جشنواره ای شده که طی آن تمامی ساکنان این شهر جمع شده و به صورت نوبتی چند روز به بازسازی مسجد می پردازند، در این مدت و در حالی که جوانان و میانسالان مشغول تعمیر لوله ها و پله های چوبی مسجد بزرگ شهر و زنان نیز در حال آب رسانی به آنها هستند، کودکان در اطراف مسجد و با وسایلی که قرار است در بازسازی آن به کار رود، بازی کرده و کهن سالان نیز بر کار بازسازی و تعمیر نظارت می کنند.
علاوه بر تعمیر بخش ها و لوازم موجود در آن، طی جشنواره بازسازی مسجد بزرگ شهر "جنه"، فعالیت های جانبی زیادی نیز انجام می شود که مسابقه سریع ترین مرد و بخش های موسیقی و غذاهای محلی از جمله این فعالیت ها هستند.
مسجد بزرگ شهر "جنه" تا سال ۱۹۹۶ میلادی از پیروان ادیان و مذاهب مختلف میزبانی می کرد، تا اینکه در این سال شرکت فرانسوی "ووگ" (Vogue) اجازه یافت که نمایش مد لباسی در داخل ساختمان این مسجد اجرا کند، تصاویر پخش شده از نمایش مدل های نیمه برهنه در داخل این ساختمان، اعتراض شدید مردم شهر "جنه" و مسلمانان مالی را به دنبال داشت و در نتیجه از آن زمان تاکنون ورود غیر مسلمانان به داخل این مسجد قدیمی ممنوع می باشد.
لازم به ذکر است که اماکن تاریخی واقع در مرکز شهر "جنه" از جمله مسجد بزرگ این شهر در سال ۱۹۸۸ میلادی در فهرست میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) قرار گرفتند